Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü çubuğun ham kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Bu aşamada alüminyum tüplü kutu benzeri tüple korunan bir kutu ve sivri uçlu tekli puro benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek sayılır hem de bu basit adım bütün notları daha sağlam bir zemine dayandırır. Notu hemen yazmak gerekir, zira hafıza kısa sürede silikleşir. Her çubuğu iki kez koklamak yanılmayı önler çünkü gürültülü ortamlarda hafif notalar kolayca gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi değildir; sadece gücü gösterir. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak hem de ölçütleri baştan netleştirmek en doğru yol sayılır. Kriter belli olunca her puro aynı terazide değerlendirilir böylece notlar birbiriyle destekler. Tadım sırasında telefon kenarda durursa odaklanma artar.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek yanıltıcıdır üstelik erken davranıp sonuç çıkarmak sık görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde koku genellikle yumuşak ve temiz başlar tabii ki bu düzen her üründe aynen geçerli olmayabilir. Tadımda no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer çünkü gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda gizlidir. Orta bölümde yoğunluk sıklıkla zirveye yaklaşır ve notalar belirginleşir hem de genellikle başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim yarım olur. Petit churchills yoğunluğu nasıl gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür nitekim bu yüzden yavaş gitmek ödüllendirir. Son bölümde sıcaklık yükseldiğinden sertçe tonlar öne çıkabilir nitekim ısınan tütün kendi karakterini ancak orta kısımda gösterir. Üç evre için ayrı bir puan yazmak daha tutarlı değerlendirme sağlar. Bölümlerin geçişi genellikle net olmaz, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya ayırmak yeterlidir. Değişimleri yakalamak adına nefes sıklığını sabit tutmak önemlidir. Çok sık nefes almak sıcaklığı yükseltir hem de tadı bozar.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Aroma gücünü sayıya dökmek öznel izlenimi daha okunur kılar mutlaka aynı aydınlatma ile sakin bir köşe tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir skala çoğu kişi için yeterlidir bu durum tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir yapar. 1 belli belirsiz aromayı, 5 ise damakta baskın duran güçlü notayı anlatır bu sayede odak dağılmaz ve yorum kalitesi yükselir. On beş dakikalık puro gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda kalır ve sonradan okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik aroma profili gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı çubuk iki ayrı not alabilir. Notu yazmadan önce birkaç nefes almak şarttır diğer taraftan ondalık notlar vermek gereksiz bir yük yaratır. Skalayı her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı mümkün kılar. Skalanın orta noktası genellikle kullanılan puandır, çünkü ılımlı çubuklar büyük kısmını oluşturur. Uçlardaki notlar gerçekten istisnai durumlarda verilmelidir. Bu sayede kayıtlar anlamlı kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çap, dumanın hızını hem de aroma gücünü doğrudan etkiler bu nedenle yanış hattının düzgün gitmesini de gözlemek yararlıdır. İnce bir çubuk hızla ısınır, bu yüzden keskin notalar çabuk öne çıkar nitekim ince çubuklarda ısı birikimi çok daha hızlıdır. Petit royales nasıl içilir benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca fark edersiniz ısınma temposu ise tadı hemen etkileyen bir etkendir. Kalın gövdelerde duman daha serin akar ve aromalar daha geç açılır hem de bu hız aromanın okunma süresini daraltır. Baldan yana yumuşak puro benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler kül oluşumu düzensizse yorum kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı yapar ama gücünü düşürmez aksine kalın çubukta ısı daha uzun bir süreye yayılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine eklemek gerekir. Değişik çaplarda iki çubuğu aynı oturumda denerken ilk olarak dar çaplıyı sonra kalını içmek iyi olur. Bu şekilde güçlü tat ince olanın tadını gölgelemez. Aradaki bekleme zamanı yaklaşık otuz dakika tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Lezzet iki yoldan algılanır: damaktaki tat ve burnun duyduğu koku oysa ikisi birbirini tamamlar ama aynı şey değildir. Gücü dikkatle yorumlamak için bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak gerekir bu fark ilk bakışta önemsiz gelse de sonuçları oldukça etkiler. Dumanı dudaktan bırakırken burun yoluyla yavaşça bırakmak retrohale yöntemidir mesela ılık bir soluk aromayı çok geniş gösterir. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu denemede aroma tarafını belirgin gösterir üstelik burun tıkalıyken denenen tadımlar sağlam olmaz. Yirmi dakikalık ince puro benzeri ince bir çubuk ise kuru notayı daha kısa geçirir sert bir nefes de ince notaları siler. Yoğunluk damakta düşük ama koku tarafında belirgin çıkabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten hemen sonra algı azalır. Bu iki notu karşılaştırmak öğretici olur; Bu iki notu ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Acemi tadımcılar açısından ilk adımda koku yoluyla gelen notalara bakmak daha kolaydır. Zamanla damak kısmı de ayrıntı vermeye başlar. Değişik kokuları adlandırmayı alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Damak yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan zayıf hissedilir ayrıca yemek aralarında tadım yapıyorsanız bu önlem iyice değer kazanır. Bu yüzden her çubuktan önce oda sıcaklığında bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Wide churchills neye benzer benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda daha uygundur çünkü doymuş bir ağız en güçlü notayı dahi silik hissettirir. Sade kahve kakao tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise notaları bastırır ayrıca buzlu sıvılar dili duyarsızlaştırır hem de aroma algısını azaltır. Puritos serisi aroma profili gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası su ile daha net anlaşılır bu yüzden hazırlık aşaması ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her seferinde sabit tutmak kıyası korur gerçekten tatlı sıvıdan hemen sonra keskin tonlar olduğundan sert görünür. Doyduktan hemen sonra tadım denemek doğru olmaz. Kahve ve su haricinde çay da düşünülebilir; asıl mesele seçimin şekersiz olmasıdır. Damak temizlendikten sonra birkaç dakika beklemek iyi sonuç verir. Hızlıca başlanan tadım çoğunlukla eksik kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Küçük çubuk formatında içim kısa sürdüğünden yoğunluk değişimi daha az bir aralıkta kalır ayrıca başlangıç notu bu boylarda çabucak kaybolabilir. Bu yüzden ilk çekişler ve bitiş arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne göre daha sabırlı izlenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir ve aroma gücünü gözlemeyi rahatlatır zira her nefesin ağırlığı daha fazladır. 20 mini sigarillo nasıl içilir gibi mini ölçü de kakao notasını çabucak ortaya koyup sona erer çünkü geçiş dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk tadmak tek denemeden daha güvenilir izlenim verir bu sebeple düzenli ve eşit aralıklı nefes önerilir. Kutu aroması başlangıçtaki ilk notu oluşturur dolayısıyla not almayı yanış sürerken değil bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrı kaydetmek iyidir. Ölçü küçüldükçe tat ayrıntısı azalır, fakat güç hissi aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk değerlendirmelerini puro notlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bölüm açmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir tadım yoğunluk hakkında güvenilir bir yargı sunmaz yani her deneme önceki denemenin üstüne inşa edilir. Ruh hali, ortam ve saat izlenimi etkiler bu düzen üç dört tadımdan sonra gözle görülür katkı sağlar. Dolayısıyla küçük bir tadım defteri açmak fayda sağlar aksi takdirde aynı notalar defalarca yeniden öğrenilir. San cristobal 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao tonu değişiyor mu görülür ayrıca aynı çubuğa dönüp bakmak ilerlemeyi ölçmenizi mümkün kılar. Kalın gövdeli beşli kutu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar oynadığını ortaya koyar bu da boşa emeğe yol açar. Saat, çubuk adı ve puan deftere yazılmalı nitekim en eski kayıtlar ileride açıldığında ilginç farklar barındırır. Puanlar arasında iki basamaktan fazla sapma çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz netleşir. Defterde öz cümleler ayrıntılı anlatımlardan daha işlevseldir. Örneğin orta bölüm belirgin ahşap tonu şeklinde bir kayıt yeterli sayılır. Sonradan bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Gövde, dumanın ağızdaki ağırlığını tarif eder; aroma gücü de notaların şiddetidir çünkü bu iki ölçüt aynı doğrultuda hareket göstermek mecburiyetinde olmaz. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu iki kavramı ayrı düşünmek sonuçta daha gerçekçi bir yorum doğurur. El principe aroma profili gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sütlü kahve tonunu net verebilir örneğin ağır bir içim sönük bir tatla birleşebilir. La cabaña neye benzer gibi dengeli bir kutu ise orta gövdeyle sedir tonunu yüksek taşır kaldı ki dolgun bir içim notasız da kalabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir çubuk güçlü lezzet sunabilir tersi hâl de mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki puan tutmak yeterlidir bu sebeple tek ifadeyle güçlü demek yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakıp yoğunluğu hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın dolgunlukta iki çubuk içinde aroma farkı bulmak hassas bir beceridir. Bu becerinin gelişmesi zaman ile düzenli not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel tercihiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Ortam, yoğunluk izlenimini en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir yani en sağlam değerlendirme koşulları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada çubuk hızlı yanar böylece baharatlı notalar abartılır bu nedenle oda şartlarını de kayda geçirmek akıllıca olur. Çok nemli havada de duman tıkanır hem de aroma silikleşir sıcaklık ise yaprağın yanma hassasiyetini değiştiren ayrı bir etkendir. La prado nasıl içilir benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın koruduğu durumu dikkate almak gerekir yoksa iki ayrı günde çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. Orta gövdeli onlu puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark net okunur tadım anı seçerken bu etkeni hesaba katın. Havalandırma odadaki kokuları dağıtır, yoğun koku ise koku duyusunu bozar oysa asıl etken sıklıkla odadaki hava veya esinti olur. Tadımı her seferinde aynı odada yapmak en güvenilir yoldur. Havasız bir odada duman birikirse sonraki çubuğun tadı hatalı okunabilir. Kapı aralığı bırakmak genellikle yeterlidir. Rüzgar çok sertse yanış düzeni bozulur.